Αυτοκτονικότητα στην Τρίτη Ηλικία
15 Ιανουαρίου 2018
Αποδοχή κληρονομιάς ή Αποποίηση και δικαίωμα στη σύνταξη
29 Ιανουαρίου 2018
Show all

Άνοια ή κατάθλιψη;

Η άνοια και η κατάθλιψη είναι δύο παθολογικές καταστάσεις, που παρατηρούνται συχνά στους ηλικιωμένους. Μπορεί να συνυπάρχουν ή να εμφανίζονται μεμονωμένα. Οι δύο αυτές καταστάσεις έχουν ομοιότητες, που καθιστούν δύσκολη τη διαφοροδιάγνωσή τους. Η σημασία της έγκαιρης και ακριβούς διάγνωσης είναι μεγάλη τόσο για την πρόγνωση, όσο και για τη θεραπευτική τους αντιμετώπιση. Η λάθος διάγνωση μπορεί να δημιουργήσει λανθασμένες προσδοκίες στον ασθενή και στην οικογένειά του ή/και να οδηγήσει σε μη αποτελεσματική εφαρμογή θεραπευτικών παρεμβάσεων. Παρά την ύπαρξη αρκετών κοινών συμπτωμάτων, η θεραπευτική αντιμετώπιση που ακολουθείται σε κάθε περίπτωση είναι πολύ διαφορετική. Σε περίπτωση συννοσηρότητας θα πρέπει η θεραπευτική αντιμετώπιση να εστιαστεί και στις δύο καταστάσεις για το βέλτιστο αποτέλεσμα, ενώ σε αντίθετη περίπτωση ο ασθενής δε θα πρέπει να επιβαρυνθεί λαμβάνοντας ενδεχομένως φαρμακευτική αγωγή για μια πάθηση που δεν έχει.

Τι είναι η άνοια;

Η άνοια είναι μια νευρολογική κατάσταση, που εκδηλώνεται με προβλήματα σε μία ή περισσότερες γνωστικές λειτουργίες (π.χ. στη μνήμη, στην προσοχή, στην επίλυση προβλημάτων) και προκαλεί έκπτωση στην καθημερινή λειτουργικότητα του ασθενούς. Υπάρχουν διάφορες αιτίες άνοιας, κάποιες από τις οποίες είναι αναστρέψιμες (π.χ. υδροκέφαλος φυσιολογικής πίεσης, υποθυρεοειδισμός, όγκοι) και κάποιες όχι (π.χ. νόσος Αlzheimer, αγγειακή άνοια, μετωποκροταφική άνοια). Σε καθεμιά από τις μορφές άνοιες εμφανίζονται διαφορετικά γνωστικά και συμπεριφορικά προβλήματα. Οι περισσότερες, όχι όμως όλες, είναι συνδεδεμένες με το γήρας.

Τι είναι η κατάθλιψη;

Η μείζων καταθλιπτική διαταραχή, όπως είναι ο επίσημος όρος αυτού που αποκαλούμε κοινώς «κατάθλιψη», είναι μια διαταραχή διάθεσης, η οποία χαρακτηρίζεται σε μεγάλο βαθμό από χαμηλή διάθεση, απώλεια ευχαρίστησης και μειωμένη ενέργεια. Ωστόσο, υπάρχουν και άλλες συναισθηματικές διαταραχές, στις οποίες συναντώνται τα παραπάνω συμπτώματα (π.χ. μανιοκατάθλιψη, δυσθυμία).

Άνοια και κατάθλιψη

Συμπτώματα σαν αυτά, που αναφέρθηκαν ως χαρακτηριστικά της κατάθλιψης και γενικά των συναισθηματικών διαταραχών, συχνά παρατηρούνται και σε ασθενείς με άνοια (π.χ. μειωμένη όρεξη για φαγητό, απάθεια, απομόνωση, μειωμένη ενέργεια). Από την άλλη, γνωστικές δυσκολίες, αν και είναι πιο χαρακτηριστικές σε νευρολογικές διαταραχές, υπάρχουν στην κατάθλιψη (π.χ. δυσκολία στη μνήμη, τη συγκέντρωση, την επίλυση προβλημάτων). Τα συχνά γνωστικά προβλήματα σε ασθενείς με κατάθλιψη είναι και ο λόγος που συχνά η κατάθλιψη αναφέρεται ως «ψευδοάνοια».    

Άνοια ή κατάθλιψη;

Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει κάποια χαρακτηριστικά από το ιστορικό και την κλινική εικόνα του ασθενούς, τα οποία συνήθως βοηθούν τον ειδικό γιατρό (νευρολόγο ή ψυχίατρο) να απαντήσει το ερώτημα αυτό. Ο γιατρός θα αξιολογήσει τα στοιχεία αυτά και θα τα συνδυάσει και με άλλες εξετάσεις, για να καταλήξει σε κάποια διάγνωση ή να προτείνει κάποια θεραπευτική παρέμβαση.

Άνοια Κατάθλιψη
Έναρξη και πορεία συμπτωμάτων Η έναρξη των συμπτωμάτων δε μπορεί να προσδιοριστεί χρονικά με ακρίβεια. Η επιδείνωση συνήθως είναι αργή και σταδιακή. Η εμφάνιση των συμπτωμάτων είναι ξαφνική και υπάρχει γρήγορη επιδείνωση.
Ύπνος, Βάρος Σταδιακά προβλήματα με τον ύπνο και απώλεια βάρους. Απότομη έναρξη προβλημάτων με τον ύπνο και απώλεια βάρους.
Αναζήτηση βοήθειας Αργεί. Συμβαίνει νωρίς.
Υποκειμενικό βίωμα του ασθενούς Δεν αντιλαμβάνεται τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει (συχνά τις αρνείται), δεν ανησυχεί και δεν εκφράζει έντονη δυσφορία γι’ αυτές. Ο ασθενής υπερτονίζει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει, ανησυχεί έντονα και εκφράζει έντονη δυσφορία γι’ αυτές.
Αξιολόγηση-επίδοση σε δοκιμασίες Προσπαθούν  να απαντήσουν τις ερωτήσεις. Δεν προσπαθούν να απαντήσουν. Απαντούν συχνά: «δεν ξέρω».
Οικογένεια Αργεί να αντιληφθεί την κατάσταση. Αντιλαμβάνεται νωρίς την κατάσταση.
Πορεία συμπτωμάτων κατά τη διάρκεια της ημέρας Έξαρση των συμπτωμάτων το βράδυ. Έξαρση των συμπτωμάτων τις πρωινές ώρες.
Προβλήματα διάθεσης Όχι όλη τη μέρα και όχι κάθε μέρα. Παρόντα το μεγαλύτερο διάστημα της ημέρας, κάθε μέρα.
Απώλεια ενδιαφέροντος για προηγούμενες ευχάριστες δραστηριότητες Σταδιακή. Απότομη.
Ψυχιατρικό ιστορικό Σπάνια υπάρχει. Συχνά υπάρχει.
Αισθήματα ενοχής και αναξιότητας Σπάνια. Πολύ συχνά.
Αυτοκτονικός ιδεασμός Σπάνια. Πολύ συχνά.

Πηγή:

Thorpe, L. (2009). Depression vs. dementia: How do we assess. The Canadian Review of Alzheimer’s Disease and Other Dementias12, 17-21.

Ψυχολόγος, Μ.Α.

Διαβάστε ακόμα